'Evde palyatif bakım' ilk kez güvenceye kavuştu

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Palyatif bakım artık standart ve güvence altındaYeni yönetmeliğin en önemli yeniliği, palyatif bakımın müstakil ve ayrıntılı bir yasal çerçeveye kavuşturulması. Eski yönetmelikte palyatif bakım dahil çeşitli hizmetlerin verilmesi teorik olarak mümkündü; ancak bunun nasıl, hangi standartlarda ve kim tarafından verileceğine dair hiçbir düzenleme yoktu. Hizmetin kapsamı ve kalitesi büyük ölçüde sağlık tesisinin inisiyatifine ve kapasitesine bırakılmıştı.Yeni yönetmelikte ise palyatif bakım üç ayrı bölüm ve iki ekle ayrıntılı biçimde ele alındı. Palyatif bakım servisleri, yatak kapasitesi planlaması, palyatif kritik bakım servisi ve çocuk palyatif bakım servisi ayrıca tanımlandı. Yoğun bakımdan palyatif bakıma geçiş protokolü ilk kez düzenlendi. Palyatif bakım servislerinde görev yapan hemşirelerin sertifikalı olması zorunlu tutulurken mevcut birimlere bu şartı tamamlamaları için beş yıllık geçiş süresi tanındı.Evdeki hasta artık ne alabilecek?Yeni düzenlemenin en somut yansıması, kronik ya da ilerleyici hastalığı olan evdeki hastaların alabileceği hizmetin kapsamındaki dönüşüm. Eski yönetmelikte kağıt üzerinde var olan ama standarttan yoksun bırakılan palyatif bakım hizmeti, yeni düzende hak ve standart haline getirildi.Buna göre kronik, ilerleyici veya yaşamı tehdit eden hastalığı olan ve bu hastalığa bağlı fiziksel, psikolojik ya da sosyal sorun yaşayan hastalar artık palyatif bakım kapsamına açık standartlar ve güvenceler çerçevesinde alınabilecek. Ağrı ve diğer semptomların kontrolü, psikososyal destek, manevi destek, aile desteği ve bakım veren yakınların eğitimi artık yasal zemine oturdu. Evde yönetilemeyen durumlarda hasta palyatif bakım servisine yatırılabilecek; taburculuk sonrasında ise evde sağlık birimi ve aile hekiminin koordineli izlemiyle ev ortamında takibine devam edilecek. Kısacası eski düzende işlem bazlı yürütülen evde hizmet, yeni düzende hasta merkezli ve bütüncül bir modele dönüşüyor.Hastane büyüklüğüne göre palyatif yatak planlamasıYeni yönetmelik palyatif yatak sayısını hastane büyüklüğüne göre oransal olarak belirledi. Buna göre 50 yatağa kadar olan sağlık tesislerinde toplam yatak kapasitesinin en fazla yüzde 50’si, 101-250 yatak kapasiteli tesislerde en fazla yüzde 20’si, 400 yatak ve üzerindeki büyük hastanelerde ise en fazla yüzde 5’i palyatif bakım yatağı olarak planlanabilecek. Tıpta uzmanlık eğitimi verilen sağlık tesislerinde ise asgari 10 yatak olmak kaydıyla toplam yatak kapasitesinin en fazla yüzde 5’i palyatif yatağa ayrılabilecek.Kapsam genişledi, belediyeler de palyatif servisi kurabilecek2023 tarihli eski yönetmelik yalnızca kamu kurum ve kuruluşlarını kapsıyordu. Yeni yönetmelik bu çerçeveyi özel sağlık tesislerine, üniversite hastanelerine ve belediyelerin sağlık birimlerine de genişletti. Özel sağlık tesisleri artık palyatif bakım servisi açabilecek; bu servislerin asgari 5 yatak kapasitesiyle yapılandırılması ve toplam palyatif yatak sayısının tesisin yoğun bakım yatak sayısının yüzde 20’sini geçmemesi zorunlu tutuldu.Hasta kabul kriterleri klinik rehberlere bırakıldıEski yönetmelikte evde sağlık kapsamına alınacak hastalar sayısal kriterlerle belirleniyordu: 80 yaş ve üzeri herkes, 65 yaş üstü ve sağlık kurulu raporu ile tam ya da ileri derecede bağımlı olduğu belgelenmiş hastalar, cihaza veya eve bağımlılar. Yeni yönetmelikte bu sayısal kriterler metinden çıkarıldı. Kimlerin evde sağlık hizmeti kapsamına alınacağı bundan böyle Bakanlıkça yayımlanacak klinik rehberlerle belirlenecek. Bu değişiklik, hizmetin kapsamını yönetmelik metnine göre değil tıbbi kriterlere göre şekillendirme esnekliği sağlıyor.Koordinasyon yapısı güçlendirildi, birim planlaması merkezileştiEski yönetmelikte birim açmak büyük ölçüde sağlık tesisinin inisiyatifine bırakılmıştı. Yeni yönetmelikte birimler kamu hastaneleri hizmetleri başkanlığı hizmet bölgesi esas alınarak planlanıyor. Her başkanlık bölgesinde bir merkezi birim zorunlu hale getirildi. Nüfus artışı, coğrafi güçlük veya kapasite aşımı gibi durumlarda merkezi birimlere ek olarak uydu birimler kurulabilecek; bu kararın gerekçesiyle Bakanlığa bildirilmesi zorunlu tutuldu.ESKOM koordinatörünün görev tanımı da genişledi. Eski yönetmelikte koordinatör ağırlıklı olarak evde sağlık hizmetinin idari koordinasyonunu üstlenirken yeni yönetmelikte palyatif bakım, aile hekimliği entegrasyonu, yoğun bakım hizmetleri ve uzaktan sağlık hizmetlerinin il düzeyinde organizasyonu da koordinatörün sorumluluk alanına girdi.Kurumlar arası il komisyonu kaldırıldı2023 tarihli yönetmelikte vali başkanlığında belediye başkanı, aile ve sosyal hizmetler il müdürü ile SGK il müdürünün katıldığı ve yılda en az iki kez toplanan çok kurumlu bir il değerlendirme komisyonu öngörülüyordu. Yeni yönetmelikte bu komisyon kaldırıldı. Koordinasyon işlevi Bakanlık bünyesindeki merkez komisyonu ile müdürlük bünyesindeki yürütme komisyonuna devredildi.Başvuru saatinde değişiklikEski yönetmelikte ESHİM’e gece 24.00’a kadar başvuru yapılabiliyordu. Yeni yönetmelikte bu süre 22.00’a indirildi.Mevcut birimlere uyum için bir yıl süreYeni yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce tescil edilen evde sağlık ve palyatif bakım birimleri, yeni yönetmelik hükümlerine uygun biçimde yeniden tescil işlemlerini bir yıl içinde tamamlamak zorunda. Daha önce başlatılmış denetimler eski yönetmelik hükümlerine göre sonuçlandırılacak.