AYM'den dijital arama ve el koyma kararlarına kritik iptal

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Karar, Bursa 1. Asliye Ceza Mahkemesi’nin baktığı bir kaçakçılık davasında yaptığı başvuruyla başladı. Mahkeme, CMK’nın 134. maddesinin Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına vararak dosyayı AYM’ye taşıdı.Anayasa Mahkemesi ek koyma işlemlerinde hangi maddeyi iptal etti?AYM, kuvvetli şüphe halinde bilgisayarlarda arama yapılması, kayıtların kopyalanması ve şifre çözülememesi durumunda dijital materyallere el konulmasına imkan sağlayan hükümleri Anayasa’ya aykırı buldu. Kararda, kişisel verilerin korunmasına ilişkin yeterli güvencelerin bulunmadığı tespitine yer verildi.Daha somut olarak; arama yapılmasına, kopya çıkarılmasına ve kayıtların metin haline getirilmesine izin veren birinci fıkranın birinci cümlesinin ilgili bölümü ile şifreli ya da gizlenmiş verilere ulaşmak amacıyla cihazlara el konulmasını düzenleyen ikinci fıkranın birinci cümlesi iptal edildi. AYM, iptaller nedeniyle bağımsız olarak uygulanamaz hale gelen üçüncü ve dördüncü fıkraları da kapsam dışındaki kurallar çerçevesinde iptal etti.Yüksek mahkeme, iptal hükümlerinin yürürlüğe girmesinin dokuz ay ertelenmesine karar verdi; bu süre içinde yasama organının Anayasa’ya uygun yeni bir düzenleme yapması bekleniyor.İptalin gerekçesi: Kişisel verilere güvence yokAYM çoğunluğu, kararında Anayasa’nın 13. ve 20. maddelerine dayanarak iki temel eksikliği tespit etti.Birincisi, soruşturma kapsamında elde edilen kişisel verilerin yargılama sonunda ne olacağına dair herhangi bir düzenlemenin bulunmamasıdır. Beraat ya da takipsizlik kararı verildiğinde verilerin silineceğine, sahibine iade edileceğine ya da işlenmesinin sınırlandırılacağına ilişkin ne CMK’da ne de başka bir mevzuatta açık bir güvence yer almaktadır.İkincisi ise elde edilen verilerin saklanacağı süre, bu verilerden kimin yararlanabileceği ve yetkisiz erişime karşı ne tür önlemlerin alınacağı konusunda kanunda hiçbir çerçeve çizilmemiş olmasıdır. AYM, bu boşluğun kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına orantısız bir sınırlama oluşturduğunu ve hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmadığını vurguladı.Beş üye karşı oy yazısı yazsıKarara İrfan Fidan, Muhterem İnce, Yılmaz Akçil, Ömer Çınar ve Metin Kıratlı karşıoy yazdı. Beş üye, çoğunluğun hem sonucuna hem de gerekçesine itiraz etti.Karşıoy yazısında CMK’nın 134. maddesindeki mevcut güvencelerin yeterli olduğu savunuldu. Buna göre; arama kararının kural olarak hakim tarafından verilmesi, savcı kararlarının 24 saat içinde hakim onayına sunulması, yedek kopyanın şüpheliye teslim edilmesi, delillerin yargılama boyunca korunması ve 267. madde kapsamında tedbir kararlarına itiraz yolunun açık olması bu güvenceler arasında sayıldı. Karşıoy ayrıca, ByLock başvurusunu içeren Bestami Eroğlu kararı dahil AYM’nin yakın tarihli bireysel başvuru içtihatlarının da aynı madde kapsamında elde edilen verilerin uzun süre saklanmasını Anayasa’ya aykırı bulmadığına dikkat çekti.Binlerce davayı ilgilendiriyorCMK’nın 134. maddesi, Türkiye’deki ceza soruşturmalarının büyük çoğunluğunda uygulamaya giren ve özellikle FETÖ, terör, organize suç, kaçakçılık, silahlı örgüt ile ekonomik suç soruşturmalarında telefon ve bilgisayar verilerinin delil olarak elde edilmesinde kullanılan temel yasal araç durumundadır. Yıllardır hak savunucuları ve avukatlar tarafından eleştiri konusu olan madde, verilerin uzun süre adli emanette tutulması, iade süreçlerinin belirsizliği ve soruşturmayla ilgisiz kişisel verilerin de kopyalanması gibi uygulamadan kaynaklanan sorunlarla birlikte gündemdeki yerini korumaktaydı.İptal hükmü geriye yürümeyecek; yani bu karara dayanılarak daha önce yapılmış arama ve el koyma işlemlerinin geçersiz sayılması söz konusu olmayacak. Ancak hukuk çevrelerinde, halihazırda süren davalarda savunma avukatlarının bu kararı elde edilen dijital delillerin güvenilirliğine yönelik itirazlarda kullanacağı beklentisi dile getiriliyor.TBMM’nin önünde dokuz aylık süreAYM’nin verdiği süre içinde TBMM’nin yeni bir düzenleme yapması gerekiyor. Yasama organı bu süreyi kullanmazsa, bilgisayar ve dijital materyallerde arama yapılmasına ve şifreli cihazlara el konulmasına olanak tanıyan hükümlerin tamamı Şubat 2027 itibarıyla hukuki dayanaktan yoksun kalacak.25 Mayıs 2026 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan kararı görmek için tıklayınız.