Sosyal Güvenlikte 'Toptan Ödeme' Nedir?

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Mevzuat ve Değerlendirmeler:5434 sayılı Kanun kapsamında olanlar:”Madde 82-Toptan ödeme, aşağıda yazılı hallerde yapılır:a) Yaş haddinden dolayı emekliye ayrılanlardan veya (61) yaşını doldurarak emekliye ayrılmalarını istiyenlerden, fiili hizmet müddetleri 15 yıldan az olanlara;b) 39 uncu maddenin (e) ve (f) fıkralarında yazılı olanlardan; fiili hizmet müddetleri 25 yılı doldurmamış olanlara; c) Haklarında adi malullük hükümleri tatbik edilen iştirakçilerden; fiili hizmet müddetleri 10 yıldan az olanlara;ç) Vazife malullüğü geçtiğinden aylığı kesilmiş ve emeklilik hakkı tanınan bir vazifeye tayin edilmemiş durumda iken (61) yaşını dolduranlardan; fiili hizmet müddetleri 15 yıldan az olanlara veya yine bu durumda iken ölen ve fiili hizmet müddetleri 15 yıldan az olanların; dul ve yetimlerine; d) Mahkemece gaipliklerine hükmolunan iştirakçilerden fiili hizmet müddetleri 10 yıldan az olanların; hüküm tarihinden itibaren bir yıl içinde yazı ile Sandığa müracaat eden dul ve yetimlerine.”Madde 83-Toptan ödeme, ilgililerin, fiili ve itibari hizmet süreleri ile borçlandıkları hizmet süreleri için ödedikleri paralara tekabül eden süreler toplamının her tam yılı ile, görevlerinden ayrıldıkları tarihteki emekli keseneğine esas aylıklarının iki katının çarpımından oluşan miktarı ifade eder. Hizmet süresi toplamında bulunan yıl kesirleri tama iblağ edilir. Tahakkuk ettirilen toptan ödeme miktarı, bir yıllık hizmet için tahakkuk ettirilecek miktardan az olamaz”HÜKMÜN ÖZETİ:-Hizmet süreleri emekli aylığı bağlanmasına yetmeyen ve zorunlu çalışma yaşını dolduranlara yapılır. Bu gruba genel olarak 65 yaşını doldurup en az 15 yıl hizmet süresi olmayanlar girmektedir. -Malul olup da, malul aylığı bağlanmasına yetmeyecek hizmet süresi (bu süre en az 10 yıl olmaktadır) bulunmayanlara yapılır. Ayrıca, yine toptan ödeme yapılma hallerinde;-Subay ve askeri memurlarla, gedikli subay ve gedikli erbaşların ahlak noktasından hüküm ile veya yetersizlik veya disiplin sebeplerinden dolayı sicilleri üzerine veyahut askeri mahkemelerce verilecek kararlar üzerine kurumlarınca resen emekliye sevk edilip de hizmet yılları en az 25 yıl olmayanlara yapılır. Bunlardan hariç olarak yine ahlak ve yetersizlik sebeplerinden dolayı yönetmeliğine göre sicilleri üzerine kurumlarınca resen emekliye sevk edilip de hizmet yılları yine en az 25 yıl olmayanlara yapılır. -Vazife malullüğü geçtiğinden aylığı kesilmiş ve emeklilik hakkı tanınan bir vazifeye tayin edilmemiş durumda iken (61) yaşını dolduranlardan; fiili hizmet müddetleri 15 yıldan az olanlara veya yine bu durumda iken ölen ve fiili hizmet müddetleri 15 yıldan az olanların; dul ve yetimlerine yapılır. -Mahkemece gaipliklerine hükmolunan iştirakçilerden fiili hizmet müddetleri 10 yıldan az olanların; hüküm tarihinden itibaren bir yıl içinde yazı ile Sosyal Güvenlik Kurumuna müracaat eden dul ve yetimlerine yapılır. NOT: Göreve son hallerinde toptan ödeme yapılmaz, bu durumda kişilerin hizmetleri tutulur, işçilik, esnaflık gibi hizmet yaptıklarında hizmetler bütünleşir.5510 sayılı Kanun kapsamında olanlar:”Yaşlılık toptan ödemesi ve ihyaMADDE 31- 4 üncü maddenin birinci fıkrasının; (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalılar ile bu Kanuna göre ilk defa (c) bendi kapsamında sigortalı olanlardan, herhangi bir nedenle çalıştığı işten ayrılan veya işyerini kapatan ve yaşlılık aylığı bağlanması için gerekli yaş şartını doldurduğu halde malüllük ve yaşlılık aylığı bağlanmasına hak kazanamayan sigortalıya, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamında ise kendi adına bildirilen, (b) bendi kapsamında ise ödediği malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primlerinin her yıla ait tutarı, primin ait olduğu yıldan itibaren yazılı istek tarihine kadar geçen yıllar için, her yılın gerçekleşen güncelleme katsayısı ile güncellenerek toptan ödeme şeklinde verilir.Bu Kanuna göre toptan ödeme yapılarak hizmetleri tasfiye edilmiş bulunanlardan, yeniden bu Kanuna tabi olarak malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olanlar, yazılı olarak müracaat etmeleri halinde, aldıkları toptan ödemenin ödeme tarihi ile yazılı istek tarihi arasında geçen yıllar için her yılın gerçekleşen güncelleme katsayısı ile güncellenerek bulunan tutarın ilgiliye tebliğ tarihini takip eden ayın sonuna kadar ödemeleri halinde, bu hizmetler ihya edilerek bu Kanunun uygulanmasında dikkate alınır.””Ölüme bağlı toptan ödeme ve ihyaMADDE 36- 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalılar ile bu Kanuna göre ilk defa aynı maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı olanlardan ölen sigortalıların hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanamaması durumunda, ölüm tarihi esas alınmak kaydıyla 31 inci maddenin birinci fıkrasına göre hesaplanan tutar, 34 üncü madde hükümleri dikkate alınarak hak sahiplerine toptan ödeme şeklinde verilir.Hak sahiplerine yapılacak toptan ödemenin toplamı, sigortalıya yapılacak toptan ödeme tutarını geçemez. Bu sınırın aşılmaması için gerekirse hak sahiplerinin hisselerinden orantılı olarak indirim yapılır.Toptan ödeme yapıldıktan sonra artan tutar olursa sigortalının ölümünden sonra doğan veya soy bağı düzeltilen veya babalığı hükme bağlanan çocuklarına da bu madde hükümlerine göre toptan ödeme yapılır.Bu Kanuna göre toptan ödeme yapılarak tasfiye edilmiş süreler, borçlanılarak veya yurt dışı hizmetleri birleştirilerek ya da sonradan hizmet tespiti nedeniyle hak kazanılan sürelerin eklenmesi suretiyle ölüm sigortasından yararlanmak için gerekli prim ödeme gün sayısının tamamlanması halinde, hak sahiplerinin yazılı isteği üzerine 31 inci maddenin ikinci fıkrasına göre ihya edilir. Yukarıdaki süreler, ihya edilen süreye ilişkin tutar dahil her türlü borçların ödendiği tarihi takip eden ay başı itibarıyla bu Kanuna göre aylık bağlanmasında dikkate alınır.”HÜKMÜN ÖZETİ:İşlem 5434 uygulamasıyla yine aynı olmaktadır, kişiden Sosyal Güvenlik için kesinti yapılan tutarlar talep halinde kişilere iade edilmektedir. 5510’a tabi memurlardan memurluğu bırakanlar isterlerse toptan ödeme kapsamına girerler. Emeklilik yaş şartını dolduran ancak hizmet süresi yetmeyenler toptan ödeme kapsamına girerler. İstifa eden, müstafi sayılan, malul olup da hizmet süresi yetmeyenler toptan ödeme kapsamına girerler. Ancak, bu şekilde toptan ödeme hemen yapılmaz, azami emeklilik yaş tarihi ne ise o tarih beklenir ve o tarihte toptan ödeme yapılır. Bu tarih kadın ise 58, erkek ise 60 yaş veya kademelendirilmiş yaşlarda toptan ödeme yapılır.Hak sahiplerine aylık bağlanacak hizmet süresi yetmiyorsa, hak sahiplerine toptan ödeme yapılır. Bu süre en az 1800 gün yani 5 yıl olmaktadır. Ayrıca, 5510 sayılı Kanunda toptan ödeme kapsamı 5434 sayılı Kanuna göre daha geniş olduğu görülmekte, 5434’de kısıtlama bulunmakla birlikte 5510’da kısıtlamanın olmadığı, yani 5434’de olduğu gibi malullük, yaş haddi, resen veya sicilen gibi şartların aranmadığı, memurun istifa etmesinde dahi hizmet yetmediğinde, ancak yaşı doldurduğunda toptan ödeme talebinde bulunabileceği görülmektedir. NOT: Toptan ödeme yapılın hizmetleri ortadan kalkanlar/hak sahipleri, şayet isterlerse Sosyal Güvenlik Kurumuna tutar yatırmak suretiyle bu hizmetlerini yine ortaya çıkarabilmektedirler. Genel değerlendirme: Toptan ödeme işlemleri 5434’e tabi olanlar için avantaj, 5510’a tabi olanlar için dezavantajlı bir işlem olarak (ödenen tutarlar, ödeme şartları gibi) görünmektedir. 5434’e tabi olanlarda toptan ödeme hemen yapılmakta ve iki katı olmakta, 5510’a tabi olanlarda ise hemen yapılmamakta genel yaş hadleri (58, 60, 65 gibi) beklenmekte, tutar olarak da her yıl gerçekleşen güncelleme katsayısı ile güncellenmesi beklenmektedir.