Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu, hukuk yargılamasında dava dilekçesinde yer almayan bir talebin kısmen ıslah yoluyla davaya dahil edilemeyeceğine hükmetti. 2021/8 Esas, 2026/1 Karar sayılı ve 8 Mayıs 2026 tarihli karar, 30 Haziran 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlandı.Islahla İlgili İçtihat birleştirme süreci nasıl başladıYargıtay Birinci Başkanlığına 7 Kasım 2019 tarihinde sunulan dilekçeyle, dava dilekçesinde talep edilmeyen bir alacak kaleminin ıslah yoluyla istenip istenemeyeceği konusunda Yargıtay daireleri arasındaki görüş ayrılığının giderilmesi talep edildi. Başvuruda, Hukuk Genel Kurulu ile 1., 2., 3. Hukuk Daireleri ve kapatılan çeşitli dairelerin kararları arasında uygulama farklılığı bulunduğu belirtildi.Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulu, 16 Eylül 2021 tarihli kararıyla konuda görüş aykırılığı tespit ederek raportör üye görevlendirdi. İçtihadı birleştirmenin konusu, 19 Ocak 2026 tarihli kararla netleştirildi.Dairelerin görüşleri ikiye bölündüKarara göre, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ile 3., 10. ve kapatılan 15., 16., 17. Hukuk Daireleri, dava konusu edilmeyen bir hususun ıslah yoluyla davaya dahil edilemeyeceği görüşünde birleşti. Bu dairelerin gerekçesinde, ıslahla kastedilenin dava konusu edilen hususların genişletilmesi veya değiştirilmesi olduğu, hiç talep edilmemiş bir hususun davaya sokulmasının yasal dayanağının bulunmadığı vurgulandı.Buna karşılık Yargıtay 4. ve 9. Hukuk Daireleri farklı bir uygulama benimsedi. 9. Hukuk Dairesi’nin görüş yazısında, ıslahın hatalı yapılan usul işleminin düzeltilmesi anlamına geldiği, kanunda dava dilekçesinde unutulan bir alacağın ıslahla istenmesine açık bir yasak bulunmadığı belirtildi. Aynı dairenin yazısında, bu uygulamanın özellikle işçilik alacakları davalarında usul ekonomisine ve işçinin korunması ilkesine hizmet ettiği ifade edildi.1., 2. ve 11. Hukuk Daireleri ise kendi içlerinde de görüş birliği bulunmadığını, bazı üyelerin tam ıslahla yeni talep eklenmesini mümkün gördüğünü bildirdi.Mevzuat çerçevesi: HMK’nın ıslaha ilişkin hükümleriKararda, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 176 ila 182. maddeleri arasında düzenlenen ıslah kurumu ayrıntılı şekilde ele alındı. Kanun’un 176. maddesine göre taraflardan her biri, yapmış olduğu usul işlemlerini kısmen veya tamamen ıslah edebiliyor ve aynı davada yalnızca bir kez bu yola başvurulabiliyor.Kurul, ıslahın iddia ve savunmanın genişletilmesi ve değiştirilmesi yasağının istisnalarından biri olduğunu, ancak bu istisnanın sınırsız olmadığını vurguladı. Karara göre ıslahın konusu, mahkemenin değil tarafların yaptığı usul işlemleridir.Tasarruf ilkesi ve taleple bağlılık ilkesi öne çıktıKararın gerekçe bölümünde, medeni yargılamaya hakim olan tasarruf ilkesi ve taleple bağlılık ilkesi üzerinde duruldu. HMK’nın 24. maddesindeki tasarruf ilkesi uyarınca hakimin, taraflardan birinin talebi olmaksızın kendiliğinden bir davayı inceleyip karara bağlayamayacağı hatırlatıldı.Kurul, dava dilekçesinde yer almayan bir talebin yargılamanın konusu haline gelmediğini, taleple bağlılık ilkesi gereği mahkemelerin talep sonucundan fazlasına karar veremeyeceğini belirtti. Karara göre, dava dilekçesindeki talep sonucu HMK’nın 119/1-ğ maddesi gereğince dilekçede açıkça gösterilmesi gereken zorunlu bir unsur.Ön inceleme kurumunun işlevi vurgulandıKararda dikkat çeken gerekçelerden biri, HMK ile getirilen ön inceleme aşamasının yargılama sistemindeki rolüydü. Kurul, ön inceleme duruşmasında tespit edilen uyuşmazlık konularının tahkikatın sınırlarını oluşturduğunu, bu tutanağın taraflar ve mahkeme için bağlayıcı olduğunu belirtti.Karara göre, dava dilekçesinde bulunmayan bir talebin sonradan kısmen ıslahla eklenmesi halinde ön incelemede belirlenen uyuşmazlık çerçevesi dışında kalan bu yeni talep nedeniyle tahkikatın sınırları sonradan genişletilmiş olacak. Kurul bu durumun ön inceleme kurumunu işlevsiz hale getireceğini ve HMK sistematiğine aykırı düşeceğini ifade etti.Silahların eşitliği ve adil yargılanma hakkı gerekçesiKarar, konuyu Anayasa’nın 36. maddesi ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 6. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkı açısından da değerlendirdi. Kurula göre, davalının savunmasını dava dilekçesindeki taleplere göre hazırladığı bir aşamada sonradan eklenen yeni bir talep, davalıyı sürpriz bir talebe karşı savunma yapmak zorunda bırakacak ve silahların eşitliği ilkesine aykırılık oluşturacak.Kararda ayrıca hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerine de atıf yapıldı. Kişilerin dava açarken veya davaya karşı savunma hazırlarken hangi taleplerle karşılaşacaklarını önceden bilmesi gerektiği, bu sınırların aşılmasının yargılamanın öngörülebilirliğini zedeleyeceği belirtildi.Öğretideki görüşlere de yer verildiKarar metninde doktrindeki farklı görüşlere geniş yer ayrıldı. Bazı yazarlar, ıslah yoluyla yeni talep eklenmesinin usul ekonomisine hizmet ettiğini ve buna engel bir yasak bulunmadığını savunurken, bir kısım yazar ıslahın niteliği gereği yalnızca mevcut talebin değiştirilmesi veya genişletilmesiyle sınırlı olması gerektiğini ileri sürdü. Kurul, çoğunluk gerekçesinde ikinci görüşü benimsedi.Sonuç: Üçüncü görüşmede oy çokluğuyla karara varıldıYargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu, 8 Mayıs 2026 tarihinde yapılan üçüncü görüşmede oy çokluğuyla, hukuk yargılamasında dava dilekçesinde yer almayan bir talebin kısmen ıslah yoluyla davaya dahil edilemeyeceğine karar verdi.Karar, Resmi Gazete’de yayımlanmasıyla birlikte tüm derece mahkemeleri ve Yargıtay daireleri için bağlayıcı hale geldi. Bu karar sonrasında, dava dilekçesinde unutulan veya sonradan ortaya çıkan alacak kalemlerinin ancak ayrı bir dava açılarak talep edilebileceği uygulaması yerleşik hale gelecek. Kararı görmek için tıklayınız.
12:57
News
Gündem
Gündem
Gündem
Gündem
Gündem
Gündem
