YKS bitti ama mutluluk gelmedi

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Haftalarca süren ders programları, çözülen binlerce soru, ertelenen sosyal hayat ve ailesiyle geçirilemeyen zamanlar… Tüm bunlar tek bir gün için; YKS için göze alındı. Sınav sabahı geldi, geçti. Kalemler bırakıldı. Ve ardından gelen his, pek çok genç için beklenenin tam tersi oldu: Mutluluk değil, boşluk.”Bu kadar beklediğim şey oldu, neden iyi hissetmiyorum?” sorusu şu günlerde binlerce YKS adayının zihninde yankılanıyor. Psikolog Dr. Elgiz Henden’e göre bu soru, aslında son derece meşru ve açıklanabilir bir psikolojik duruma işaret ediyor.Beyin Alarm Modundan Bir Anda ÇıkamıyorSınava hazırlık süreci boyunca öğrencilerin sinir sistemi kronik bir stres ve yüksek alarm halinde çalışıyor. “Çalışmalıyım, eksiklerimi kapatmalıyım, rakiplerim daha fazla soru çözüyor” düşüncesi beynin arka planında aylarca, hatta yıllarca aktif kalıyor. Günlük rutinler, uyku düzeni, sosyal ilişkiler ve aile içi dinamikler bile bu tek hedefe göre şekilleniyor. Sınavın bitmesiyle birlikte bu yoğun zihinsel baskı bir anda ortadan kalkıyor. Ancak Henden’e göre sorun tam da burada başlıyor: Sinir sistemi, üzerine binen yükün kalktığını hemen algılayamıyor. Beyin, yıllarca sürdürdüğü alarm modundan anında çıkamıyor ve bu geçiş dönemi kendine özgü belirtiler üretiyor: Halsizlik, aşırı uyku ihtiyacı, motivasyon kaybı, hiçbir şey yapmak istememe ve açıklanamayan bir iç sıkıntısı bunların başında geliyor. Henden bu tabloyu şöyle özetledi: “Öğrencilerin sınav sonrası yaşadığı bu haller tembellik ya da nankörlük değildir. Beynin uzun süre maruz kaldığı bilişsel yükün ardından kendisini yeniden düzenleme çabasıdır. Tıpkı uzun bir maratonun ardından bacaklarınızın hala titremesi gibi.”Dalgıç Metaforu: Zihinsel DekompresyonDr. Henden, yaşanan psikolojik süreci tanımlamak için tıpta kullanılan bir kavrama başvuruyor: Dekompresyon. Denizaltı dalgıçlarında görülen dekompresyon hastalığında, yüksek basınçlı su altı ortamından aniden yüzeye çıkan dalgıçlar ciddi fizyolojik sorunlar yaşıyor. Bunun önüne geçmek için dalgıçların yükseliş hızlarını yavaşlatmaları ve belirli derinliklerde bekleme yapmaları gerekiyor. “Sınava hazırlanan öğrencilerin zihinleri de aylar boyunca yüksek basınç altında çalışıyor. Sınavın bitmesi bu baskının bir anda sıfırlanması anlamına geliyor. Tıpkı dalgıçlar gibi, zihin de bu ani basınç değişimine hemen uyum sağlayamıyor. Yaşanan boşluk, huzursuzluk ve yönsüzlük hissi işte bu zihinsel dekompresyon sürecinin doğal belirtileridir” diyen Henden, bu nedenle sınav sonrası dönemin ciddiye alınması gerektiğinin altını çizdi.İki Dünya Arasında Kalmak: Kimlik KriziSınav sonrası dönemin zorluğu yalnızca biyolojik ya da nörolojik değil; aynı zamanda kimliksel. Henden’e göre bu süreçte gençlerin yaşadığı en derin ancak en az konuşulan sorun, kimlik geçişidir. Yıllarca kendini “YKS öğrencisi” olarak tanımlayan bir genç, sınav sonrasında bu kimliği yitiriyor. Hangi bölümü kazanacağını, hangi şehirde okuyacağını, nasıl bir hayat süreceğini henüz bilmiyor. Üniversite öğrencisi olmaya da hazır değil. Sonuçlar açıklanana kadar iki hayat evresi arasında askıda kalıyor. Psikolojide bu durum “eşik alan” ya da “liminal dönem” kavramıyla açıklanıyor. Ne eskisi ne yenisi olan bu belirsizlik alanı, kimlik duygusunu zayıflatabiliyor ve gençlerin kendilerini anlamsız, yersiz ve kararsız hissetmelerine zemin hazırlıyor. Henden, “Toplum sınav sonrasında yalnızca netlere ve sonuçlara odaklanıyor. Oysa gençlerin büyük bölümü çok daha derin bir psikolojik süreçten geçiyor. Ortadan kalkan sadece sınav değil; yıllarca sürdürülen bir yaşam düzeni, bir kimlik ve bir hedef bütünüdür. Bu kaybın yas tutulması bile gerekebilir” dedi.Sonuç Kaygısının Arkasındaki Asıl KorkuSınav sonuçlarının açıklanmasını beklemek elbette başlı başına bir kaygı kaynağı. Ancak Henden’e göre bu kaygının altında çoğunlukla çok daha köklü bir korku yatıyor: Yıllarca emek verilen bir sürecin “yeterli” olmama ihtimali. “Gençler sadece puan kaygısı yaşamıyor. Aynı zamanda ‘Tüm bu emek boşa mı gitti?’, ‘Ailem hayal kırıklığına uğrar mı?’, ‘Arkadaşlarım ne düşünür?’ sorularının baskısıyla da baş başa kalıyor. Bu sorular, sonuçlar açıklanana kadar yanıtsız kaldığı için kaygı katlanarak büyüyebiliyor” diyen Henden, bu dönemde aile ve çevrenin tutumunun kritik önem taşıdığını vurguladı.Zorla Mutlu Olmaya ÇalışmayınDr. Henden’in bu döneme ilişkin en güçlü uyarılarından biri, gençlere ve ailelerine yönelik: Bu süreçte sürekli neşeli, enerjik ve planlarla dolu olmak zorunda değilsiniz. “Bazen sadece dinlenmek, uyumak, hiçbir şey yapmamak bile iyileşmenin bir parçasıdır. Zihin ve beden yoğun bir maratonun ardından kendisini yeniden dengeliyor. Bu dengelenme sürecine izin vermek, onu zorla kesmekten çok daha sağlıklı sonuçlar doğurur” diyen Henden, ailelerin de bu dönemde gençleri “ne yapacaksın, ne okuyacaksın, planın ne” sorularıyla bunaltmaması gerektiğini hatırlattı. Henden’e göre bu süreçte gençlere en çok ihtiyaçları olan şeyi vermek gerekiyor: Yargılanmadan dinlenmek için alan.”Bu Boşluk Geçecek”Dr. Elgiz Henden, sözlerini YKS’yi yeni bitiren gençlere doğrudan seslenerek noktaladı: “Şu an hissettiğiniz boşluk, yönsüzlük ya da yorgunluk bir sorun değil; büyük bir geçişin doğal sonucudur. Uzun zamandır taşıdığınız yükü bıraktınız ve zihniniz yeni döneme uyum sağlamaya çalışıyor. Kendinize zaman tanıyın, kendinizi zorlamayın. Çünkü bu süreç, kaybolduğunuz değil, yeniden şekillendiğiniz bir dönemdir. Sınav sona erdi. Şimdi sıra yeni hayatınıza hazırlanmakta.”