Sırf eşinin cezası dolayısıyla kişi hakkında karar verilemezDavacının eşi hakkında elde edilen bilgilerin, davacı ile ilgi kurularak, davacının görevin gerektirdiği nitelikleri taşıyıp taşımadığı, terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığı yönlerinden denetime elverişli olacak yöntemlerle değerlendirilmek suretiyle işlem tesis edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.Danıştay: Sicil notu 90,67 olan, 6 ödülü olan personel hakkında soruşturma dahi yokturDavalı idarenin dosyaya sunduğu savunma ve eklerinden; sadece davacının eşinin 15/07/2016 tarihinde gerçekleştirilen darbe girişiminin faili FETÖ/PDY silahlı terör örgütü üyeliği, irtibatı yahut iltisakı olduğu yönündeki değerlendirilme ve tespiti neticesinde, sözleşme dönemi içinde sicil notu 90,67 olan, 6 ödülü bulunan ve hakkında idari soruşturma bulunmayan davacıya ilişkin herhangi bir değerlendirme yapılmadan, davacının sözleşmesinin yenilenmemesi yoluna gidildiği görülmektedir.T.C.DANIŞTAYONİKİNCİ DAİREEsas No: 2023/471Karar No: 2025/4823İSTEMİN KONUSU: … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ:Dava konusu istem: Hatay ili Reyhanlı İlçe Jandarma Komutanlığında sözleşmeli astsubay olarak görev yapan davacının, sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacının eşinin astsubay olarak görev yapmakta iken …Ağır Ceza Mahkemesinin …tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla silahlı terör örgütüne üye olma suçundan 1 yıl, 6 ay, 22 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiğinin tespit edilmesi üzerine, sicil amirlerince düzenlenen nitelik belgesinde, sözleşmesinin yenilenmesinin uygun olmadığı yönünde kanaat bildirildiği ve dava konusu işlemle de sözleşmesinin yenilenmediği anlaşılmış olup; davacının milli güvenliğin sağlanması görevini yerine getirmeyi amaçlayan Jandarma Genel Komutanlığında görev yapması nedeniyle, ilgili kamu hizmetinin niteliği de dikkate alındığında, sözleşmesinin yenilenmemesine yönelik işlemin idarenin takdir hakkı çerçevesinde mevzuata uygun olarak tesis edildiği sonucuna ulaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: 2016 yılında göreve başladığı, 26/06/2018 tarihinde evlendiği, eşinin örgüt üyeliğinden ceza aldığı ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, ceza sorumluluğunun şahsi olduğu, takdir yetkisinin hukuka aykırı kullanıldığı, başarılı bir personel olduğu halde olumsuz nitelik belgesi düzenlenmesinin çelişki oluşturduğu; dava konusu işlemin sebebinin Anayasa’nın 38. maddesine, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 6. maddesine, masumiyet karinesine, hukuki güvenlik ve hakkaniyet ilkelerine aykırılık teşkil ettiği, emsal yargı kararlarının lehine olduğu belirtilerek, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Eşinin silahlı terör örgütü üyeliğinden ceza alması nedeniyle, davacının görevine devam etmesinin uygun olmadığı kanaatine varıldığından sözleşmesinin yenilenmediği; bu hususta idarenin takdir yetkisinin daha geniş olduğu, takdir yetkisinin kamu yararı amacı ve hizmet gerekleri kapsamında objektif ve hukuka uygun kullanıldığı, personelin mağdur olmaması için sözleşmesinin feshi yoluna gidilmediği ve süresinin dolmasının beklendiği, dava konusu işlemin mevzuata ve hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE:MADDİ OLAY:Jandarma Genel Komutanlığında 2016 yılında sözleşmeli jandarma astsubay olarak göreve başlayan davacının 2018 yılında evlendiği jandarma astsubay eşinin, FETÖ/PDY silahlı terör örgütüne yönelik yürütülen soruşturma kapsamında … Ağır Ceza Mahkemesinin … tarihinde kesinleşen … tarih ve E:…, K:…sayılı kararıyla silahlı terör örgütüne üye olma suçundan 1 yıl, 6 ay, 22 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmesi üzerine, 20/11/2019 tarihinde davacı hakkında düzenlenen Sözleşmesi Yenilecek Astsubaylara İlişkin Nitelik Belgesinde, sözleşmenin yenilenmesi hususunda birinci sicil amirinin “uygundur”, ikinci ve sicil amirlerince “uygun değildir” yönünde belirtilen kanaatin sicil ve disiplin durumunun da değerlendirilmesi suretiyle 03/12/2019 tarihinde toplanan Sözleşmeli Astsubay Değerlendirme Komisyonu tarafından sözleşmesinin yenilenmesinin uygun olmadığı sonucuna varılması nedeniyle, Jandarma Genel Komutanlığının … tarih ve … sayılı dava konusu işlemiyle davacının sözleşmesinin yenilenmemesi üzerine, temyizen bakılan dava açılmıştır.İLGİLİ MEVZUAT:4678 sayılı Türk Silahlı Kuvvetlerinde İstihdam Edilecek Sözleşmeli Subay ve Astsubaylar Hakkında Kanun’un “Kaynak” başlıklı 8. maddesinin üçüncü fıkrasında, “Sözleşmeli astsubaylık için genel olarak aşağıdaki nitelikler aranır: …f) Güvenlik soruşturması olumlu sonuçlanmış olmak…”; “Sözleşme süreleri” başlıklı 10. maddesinin birinci fıkrasında, “Sözleşmeli astsubay adayları, ön sözleşme yapılarak askeri eğitime alınırlar. Bu eğitimi başarı ile tamamlayanlardan yönetmelikte belirtilen şartları taşıyanlarla sözleşme yapılır ve bu kişiler astsubay çavuş rütbesine nasbedilirler. Sözleşme süreleri; üç yıldan az ve dokuz yıldan fazla olmamak şartıyla, hizmet gerekleri ve yetiştirme maliyetlerine bağlı olarak kuvvet, sınıf ve branşlara göre yönetmelikte belirlenir. Yönetmelikte belirlenen şartları taşıyanların talepleri halinde sözleşmeleri yenilenebilir….”; üçüncü fıkrasında, “Sözleşme işlemleri, Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığınca yapılır”; “Rütbe bekleme süreleri ve sözleşmenin yenilenmesi” başlıklı 12. maddesinin ikinci fıkrasında, “Her sözleşme süresinin sona erme tarihinden en az üç ay önce taraflar sözleşmeyi yenileyeceklerine dair yazılı bildirimde bulunmadıkları takdirde, sözleşme kendiliğinden sona erer.” hükmü öngörülmüştür.27/04/2002 tarih ve 24738 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Sözleşmeli Subay ve Astsubay Yönetmeliği’nin “Sözleşmenin Yenilenmesi ve Uzatılması” başlıklı 14. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, “Sözleşmeli subay ve astsubaylardan, sözleşmesini yenilemek isteyenler sözleşme süresinin sona erme tarihinden 6 ay önceden başlamak suretiyle dilekçe ile ilk amirine müracaat eder. Bu dilekçeler, EK-C’de belirtilen nitelik belgesi ile beraber silsileler yolu ile Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığına gönderilir. Sözleşmesi yenilenecek personel; Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı bünyesinde kurulacak komisyonlar tarafından personelin nitelik belgesi, sicili, takdir/ceza durumu, amir kanaatleri, almış olduğu eğitimler gibi hususlar çerçevesinde mesleki safahatları dikkate alınarak ilgili komutanlık personel ihtiyaçları doğrultusunda belirlenir. Değerlendirme komisyonunun kimlerden oluşacağı, görev, yetki ve sorumlulukları Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığınca çıkarılacak yönergeler ile tespit edilir. Sözleşmenin yenilenip yenilenmemesi konusundaki nihai karar Kuvvet Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından verilir. Uygun görülenlerin sözleşmesinin yenileneceği, sözleşmenin bitiminden önce bildirilir. Sözleşme, ilgili sözleşmeli subay veya astsubayın talebinin İdarece kabul edildiğinin bildirilmesi ile yenilenir.” düzenlemesine yer verilmiştir.HUKUKİ DEĞERLENDİRME:4678 sayılı Türk Silahlı Kuvvetlerinde İstihdam Edilecek Sözleşmeli Subay ve Astsubaylar Hakkında Kanun kapsamında istihdam edilen personelin sözleşmesini yenileyip yenilememe konusunda idarenin takdir yetkisi bulunmakta ise de, bu takdir yetkisi mutlak ve sınırsız olmayıp kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlı olduğu, takdire dayanan işlemlerin de sebep ve maksat yönünden yargı denetimine tabi bulunduğu hususları idare hukukunun bilinen ilkelerindendir.4678 sayılı Kanun’la sözleşmenin yenilenip yenilenmemesi hususunda idareye tanınan takdir yetkisinin, Sözleşmeli Subay ve Astsubay Yönetmeliği’nin 14. maddesindeki düzenleme kapsamında, “davacının mesleki safahatı ve özellikle de sözleşme dönemi içinde göstermiş olduğu disiplin ve başarı durumu, mesleki performansı, askerlik mesleğine uyum sağlayıp sağlamadığı, TSK’da istihdam edilmesinde fayda görülmesini sağlayacak hal ve yeterliliğinin bulunup bulunmadığı, takdir/ceza durumu, amir kanaatleri, almış olduğu eğitimler” gibi ölçütler göz önünde bulundurulmak suretiyle kullanılması gerektiği açıktır. Belirtilen durumlar itibarıyla hangi olumsuzlukların takdir yetkisinin kullanımına olumsuz etki ettiğinin somut bilgi ve belgeler çerçevesinde ortaya konulması gerekmekte olup, işlemde kullanılan takdir yetkisinin objektif olarak kullanılıp kullanılmadığının saptanması, ‘hukukilik denetimi’ kapsamında kalmaktadır.Uyuşmazlıkta, davacının eşi jandarma astsubay M.B.’nin, FETÖ/PDY silahlı terör örgütüne yönelik yürütülen soruşturma kapsamında 15/01/2019 tarihinde gözaltına alındığı, 21/01/2019 tarihinde adli kontrol şartıyla serbest bırakıldığı, 07/03/2019 tarihinde görevden uzaklaştırıldığı, … Ağır Ceza Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla da silahlı terör örgütüne üye olma suçundan 1 yıl, 6 ay, 22 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği; davacının sözleşmesinin ise, eşi hakkında verilen mahkumiyet kararı nedeniyle yenilenmediği görülmektedir.İdari teşkilatlanma içerisinde yer alacak ve kamu hizmeti yürütecek personel açısından; idarenin, bazı kriterler getirmesi ve belirli nitelikleri araması doğaldır. Nitekim AİHM, Sözleşme’ye taraf devletlerin milli güvenliği korumak için yetkili ulusal makamlarına ilk olarak kişiler hakkında bilgi toplama ve halka açık olmayan siciller tutma, ikinci olarak milli güvenlik bakımından önemli kadrolarda çalışmak isteyen adayların bu işe uygunluğunu takdir ederken bu bilgiyi kullanma yetkisi veren kurallara sahip olmaları gerektiğinde kuşku bulunmadığını belirtmektedir (Leander/İsveç, B. No: 9248/81, 26/03/1987, § 59).Bu bağlamda, idare tarafından, genel kolluk görevi ve milli güvenliğin sağlanması açısından görevleri bulunan Milli Savunma Bakanlığı teşkilatında görev yapacak personel için daha ağır şartlar öngörülmesi ve daha ayrıntılı bir güvenlik soruşturması/arşiv araştırması yapılması mümkündür. Bu sebeple Milli Savunma Bakanlığında görev yapacak personel hakkında yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında kişinin “yasadışı siyasi, yıkıcı, bölücü ideolojik görüş içinde” olup olmadığının tespit edilmesi de önemlidir.Bu gerçek karşısında, güvenlik soruşturması kapsamında, arşiv araştırmasındaki hususlara ilave olarak kişinin, görevin gerektirdiği niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerindeki olgusal verilerinin, yabancı devlet kurumları ve yabancılarla ilişiğinin ve terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığının ve kişinin görevine yansıyacak başka hususların, denetime elverişli yöntemlerle, mevcut kayıtlardan veya yerinden araştırılmak suretiyle tespit edilebileceği de mevzuatımızda öngörülmüştür.İdarenin, özellikle temel hakka müdahale eden işlemleri denetlenirken yalnızca işlemle izlenen meşru amacın değil, aynı zamanda ilgili müdahalenin özel niteliğinin de dikkate alınması gerekir. Nitekim, iptal davalarında, sebep unsuru yönünden hukuki denetim yapılırken idareyi o işlemi yapmaya sevk eden gerekçelerin hukuka uygunluğunun incelemesi yapılmaktadır. Bu denetimin yapılabilmesi için ise, idare tarafından tesis edilen işlemin bir dayanağı, gerekçesi olmalı, idareyi bu işlem yapmaya sevk eden tüm etkenler; başka bir ifadeyle işlemin sebep unsuru, işlemden açıkça anlaşılmalıdır.Bu husus, dava konusu uyuşmazlık özelinde, suç ve cezaların şahsiliği hakkını ilgilendirdiği gibi “adil yargılanma ilkesi” ile bu ilkenin tamamlayıcısı olan “çelişmeli yargılama” ve “silahların eşitliği” ilkeleri bakımından da ayrıca önem arz eder.Uyuşmazlık konusu işlem, yukarıda açıklanan ilkeler açısından değerlendirildiğinde; davacının eşi hakkında elde edilen bilgilerin, davacı ile ilgi kurularak, davacının görevin gerektirdiği nitelikleri taşıyıp taşımadığı, terör örgütleri veya suç işlemek amacıyla kurulan örgütlerle eylem birliği, irtibat ve iltisak içinde olup olmadığı yönlerinden denetime elverişli olacak yöntemlerle değerlendirilmek suretiyle işlem tesis edilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.Ancak dava konusu işlem incelendiğinde, davalı idarenin dosyaya sunduğu savunma ve eklerinden; sadece davacının eşinin 15/07/2016 tarihinde gerçekleştirilen darbe girişiminin faili FETÖ/PDY silahlı terör örgütü üyeliği, irtibatı yahut iltisakı olduğu yönündeki değerlendirilme ve tespiti neticesinde, sözleşme dönemi içinde sicil notu 90,67 olan, 6 ödülü bulunan ve hakkında idari soruşturma bulunmayan davacıya ilişkin herhangi bir değerlendirme yapılmadan, davacının sözleşmesinin yenilenmemesi yoluna gidildiği görülmektedir.Bu durumda; sözleşmenin yenilenmemesi işleminin temelinde davacının eşi hakkında yürütülen adli sürecin olduğu; davalı idare tarafından, davacının sözleşmenin yenilenmesi için aranılan genel ve özel şartları taşıyıp taşımadığı konusunda bir tespit veya değerlendirme yapılmadığı; UYAP sisteminde yapılan incelemede, yürütülen adli soruşturma veya kovuşturmanın bulunmadığı; güvenlik soruşturması açısından şahsi bir olumsuz durumu veya açılmış bir kamu davası sonucunda tespit edilmiş bir suçu ortaya konulmayan davacı hakkında, eşinin FETÖ/PDY silahlı terör örgütüne aidiyeti, irtibatı yahut iltisakı olduğu değerlendirilmesi ve tespiti sonucunda tesis edilen işlemin suç ve cezaların şahsiliği ilkesine uygun olmadığı; davacının eşiyle ilgili tespitler dışında, sözleşmenin yenilenmemesine gerekçe olabilecek başkaca somut bilgi ve belge dosyaya sunulamadığı gibi, davacının başarısız ve verimsizliğine ilişkin idarece yapılmış bir değerlendirme de bulunmadığı; davacının eşiyle ilgili yürütülen adli sürecin, başka somut bilgi ve belgelerle desteklenmeksizin tek başına sözleşme yenilenmemesi işlemine dayanak alınamayacağı; dolayısıyla, 4678 sayılı Kanun’la sözleşme yenileme hususunda, idareye tanınan takdir yetkisinin, kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda kullanılmadığı sonucuna ulaşıldığından, sözleşmenin yenilenmemesine ilişkin dava konusu işlemde sebep unsuru yönünden hukuka uygunluk, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.KARAR SONUCU:Açıklanan nedenlerle;1. 2577 sayılı Kanun’un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi … İdari Dava Dairesinin …tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın … Bölge İdare Mahkemesi… İdari Dava Dairesine gönderilmesine, kesin olarak, 04/11/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.(X) KARŞI OY:Bölge İdare Mahkemesinin temyize konu kararı ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup, bozulmasını gerektirecek bir neden de bulunmadığından, davacının temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği görüşüyle, aksi yönde verilen karara katılmıyoruz.
02:00
News
Gündem
Gündem
Gündem
Gündem
Gündem
Gündem
